Plan Łodzi
Historia Łodzi
Ciekawe strony
Pamiątki i książki
o Łodzi
Galeria
Urząd Miasta Łodzi Łódź Turystyczna
 
 
Powrót do kategorii Atrakcje turystyczne
« Poprzedni obiekt· Następny obiekt »
 
 

"Ulica Piotrkowska" Miejski Szlak Tematyczny

Adres:


Łódź

Opis:

Zachęcamy do pobrania broszury o szlaku "Ulica Piotrkowska" pod linkiem "Do pobrania" na naszej stronie głównej!


Poniższe opisy wzbogacone zostały o fotokody znajdujące się na tabliczkach informacyjnych. Aby odwiedzić strony mobilne konkretnych obiektów, należy zeskanować fotokod za pomocą swojego urządzenia mobilnego (telefonu, smartfonu, tabletu) i - podążając za podpowiedziami programu-dekodera - zapoznać się z bogactwem treści, jakie przygotowaliśmy w mobilnej wersji przewodnika po łódzkich zabytkach!

UWAGA: Wystąpiły chwilowe problemy z funkcjonowaniem systemu, fotokody umieszczone na tablicach informacyjnych na zabytkach nie są aktywne.

Aby skorzystać z treści mobilnego przewodnika o łódzkich zabytkach należy wejść na stronę http://lodz2.c2.mobilems.pl/ i z listy zabytków wybrać interesujący Państwa obiekt. Strona, opisy zabytków oraz materiały dźwiękowe dostępne są w trzech wersjach językowych (polskiej, angielskiej i niemieckiej).

Jeśli znajdują się Państwo przed konkretnym obiektem z tablicą fotokodową i chcą uzyskać więcej informacji o nim można również wejść na stronę http://2dkod.pl/ i ręcznie wpisać numer fotokodu, który znajduje się na tablicy.

Za utrudnienia przepraszamy.


Od blisko 190 lat ulica Piotrkowska jest symbolem świetności i dobrobytu Łodzi oraz dumą jej mieszkańców. Stanowi ona historyczny kręgosłup miasta, w oparciu o który w XIX stuleciu powstał jeden z największych ośrodków włókienniczych Europy. Ulica ta jest odcinkiem średniowiecznego traktu, łączącego Toruń z Krakowem. Źródła podają, iż jeszcze w końcu XVIII stulecia biegł on przez lasy pełne jeleni, rysiów, żbików i wilków. Piotrkowska połączyła Stare Miasto z nowopowstałą na początku XIX stulecia przemysłową osadą sukienniczą o nazwie Nowe Miasto oraz osadą Łódka, utworzoną dla producentów wyrobów z lnu i bawełny.

W sąsiedztwie tej głównej ulicy miasta wyznaczono place, będące centrami handlowymi: Rynek Nowego Miasta (Plac Wolności), Rynek Fabryczny (Plac im. Jana Pawła II), Górny Rynek (Plac Reymonta). W odpowiedzi na ofertę władz Królestwa Polskiego skierowaną do wszystkich tych, którzy umieli wytwarzać tkaniny, przy Piotrkowskiej zaczęli osiedlać się przybywający z Europy rękodzielnicy. Pierwotnie zamieszkiwali w niewielkich drewnianych domkach o charakterze mieszkalno-rzemieślniczym, wzniesionych według rządowego wzorca. Wraz z rozwojem industrialnym miasta w głębi posesji zaczęto wznosić gmachy fabryczne, a w części frontowej miejsce dawnych drewniaków zaczęły zajmować wspaniałe pałace i wielkomiejskie kamienice. Piotrkowska stała się najbardziej wytworną ulicą miasta i zarazem sercem przemysłowego giganta. Była ona magnesem przyciągającym wytwórców i kupców, którzy właśnie tutaj dobijali targów i dzięki udanym transakcjom mnożyli swoje majątki. Piotrkowska była nie tylko centrum handlowym, ale również salonem artystycznym i mekką kulturalną Łodzi. Tutaj zakładano teatry, domy zabaw, hotele, kina, restauracje, cukiernie i kawiarnie. W posesjach prężnie funkcjonowały sklepy z towarami luksusowymi i wytworną odzieżą. Na Piotrkowskiej pojawiały się wszelkie nowości: w 1835r. latarnie rewerberowe (olejowe), w 1839 r. pierwszy komin fabryczny Białej Fabryki - efekt zainstalowania pierwszej w Królestwie Polskim maszyny parowej, w 1840 r. pierwsze dorożki, w 1883 r. telefon, 1888r. elektryczność, w 1898 r. pierwszy w Kongresówce tramwaj elektryczny. Ulica pierwotnie zaczynała się przy nieistniejącym obecnie moście na rzece Łódce, czyli  na początku dzisiejszej ulicy Nowomiejskiej, a kończyła się na Górnym Rynku, gdzie w 1827 roku ustawiono słup z nazwą miasta i powiatu oraz liczbą dymów. Obecnie ulica zaczyna się przy Placu Wolności, kończy zaś przy Placu Niepodległości, czyli dawnym rynku Leonhardta, założonym w 1904 roku. Piotrkowska mierzy obecnie 4,2 km długości. Północna jej część to deptak, południowa zaś wciąż posiada charakter komunikacyjny. Piotrkowska jest jedyną w kraju arterią, z zachowanym zespołem oryginalnej XIX-wiecznej zabudowy wielkomiejskiej, na który składają się obiekty wzniesione w stylu historyzmu, eklektyzmu lub fantazyjnej secesji. Unikatowość ulicy może być jedynie porównywana z miejskim zespołem urbanistycznym Wiednia. Piotrkowska jest rajem dla robiących zakupy lub chcących odpocząć w ogródkach, pubach, kawiarniach czy restauracjach, a także atrakcją dla entuzjastów dobrych klubów i dyskotek. Na turystów czekają riksze, segwaye, zabytkowy trambus (tramwaj usadowiony na podwoziu autobusu), mający przystanki przy każdej przecznicy deptaka. O charakterystykę ulicy Piotrkowskiej pokusił się polski pisarz Gustaw Herling-Grudziński mówiąc: „Ulica Piotrkowska to swoisty aparat tlenowy miasta”.

„Szlak ulicy Piotrkowskiej” prezentuje wspaniałe pałace i kamienice o unikalnej architekturze, najstarszy łódzki hotel i miejsce po kultowym w XIX-wiecznej Łodzi zajeździe „Paradyż”, obiekty związane z filmem, kulturą i nauką, a także pomniki wielkich łodzian. Miejsca te, wybrane subiektywnie, stanowią tylko trzon szlaku. „Pietryna” ma do zaoferowania znacznie więcej. Przekonajcie się o tym sami. Zapraszamy na Piotrkowską.

1.Dawny Hotel Polski
ul. Piotrkowska 3

Wzniesiony według projektu Karola Mertschinga w 1853 r. dla Antoniego Engla był jednym z najelegantszych domów w mieście. Dla gości urządzono 30 pokoi z 60 łóżkami.  Drzwi wewnętrzne posiadały napisy w języku francuskim, co dodawało hotelowi europejskiego charakteru. Na parterze znajdowała się wykwintna restauracja, którą odwiedzali znamienitsi łodzianie. W czasie karnawału lokal słynął z hucznych bali i zabaw.

fotokod

2.Kamienica Karola Scheiblera
ul. Piotrkowska 11

Była to pierwsza kamienica wielkomiejska Łodzi. Zbudowano ją
w latach 1879-1881  w stylu renesansowym dla najbogatszego łodzianina XIX w. Karola Scheiblera. Na parterze usytuowano główny skład towarów właściciela oraz eleganckie sklepy: kapeluszniczy, wyrobów platerowych oraz towarów luksusowych. Na wyższych kondygnacjach znajdowały się apartamenty.

fotokod

3.Kamienica Izraela Senderowicza
ul. Piotrkowska 12

Kamienica jest jednym z najciekawszych przykładów architektury wielkomiejskiej Łodzi. Wzniesiono ją w 1898 roku dla Izraela Senderowicza, według projektu łódzkiego architekta Dawida Lande. Gmach otrzymał barwną eklektyczną formę, łączącą elementy zaczerpnięte ze sztuki gotyku, renesansu, manieryzmu i baroku.

fotokod

4.Kamienica Jakuba Szmulowicza
ul. Piotrkowska 37

Obiekt zbudowany w latach 1903-1904 według projektu Gustawa Landau-Gutentegera dlaJakuba Szmulowicza jest przykładem budowli secesyjnej o zgeometryzowanych formach.    Przed posesją stoi „Lampiarz”. Pomnik upamiętnia pierwsze w Łodzi elektryczne oświetlenie witryny sklepu „American Diamant Palace”, które miało miejsce 7 maja 1906 roku.

fotokod

5.Kamienica Oskara Kohna
ul. Piotrkowska 43

Kamienica jest jedną z pierwszych budowli secesyjnych miasta. Zbudowana w latach 1901-1902 według projektu Gustawa Landau-Gutentegera dla przemysłowca i finansisty Oskara Kohna. W fasadzie odnajdziemy bogactwo secesji  w postaci stylizowanych kwiatów, wijących się łodyg, pęków liści i drzew laurowych. W kamienicy była siedziba Towarzystwa Wzajemnego Kredytu, a w podwórzu znajdował się prywatny dom modlitwy Eliakima Gliksmana i Jakuba Jankielewicza, zniszczony w czasie II wojny światowej.

fotokod

6.Dom Fryderyka Müllera
ul. Piotrkowska 46

Dom zbudowano w drugiej połowie lat 60. XIX stulecia w stylu eklektycznym. W latach 80. jego właścicielem był Fryderyk Müller, który prowadził tu swoją aptekę. W obiekcie mieściły się także: skład fortepianów i nut firmy „Gebethner i Wolff” oraz agentura warszawskiego Kuriera Codziennego, na łamach którego w 1897 roku ukazało się pierwsze wydanie „Ziemi obiecanej” Władysława Reymonta.

fotokod

7.Kamienica Hermana Konstadta
ul. Piotrkowska 53

Powstała w 1885 roku kamienica jest jednym z najelegantszych budynków miasta. Wzniesiona według projektu Juliusza Junga w stylu eklektycznym, nawiązuje do renesansu francuskiego. Mieściła się tutaj główna siedziba firmy Hermana Konstadta oraz sklep Towarzystwa „Skorochód” oferujący 15 tysięcy par butów na każdą okazję.

fotokod

8.Dawny hotel „Victoria” oraz teatr „Victoria”
ul. Piotrkowska 67

Obiekty wzniesiono z inicjatywy Wilhelma Kerna w latach 1876-1877 w stylu neorenesansowym. Hotel proponował wygodne i zadbane pokoje oraz wykwintne posiłki. Teatr zaś był mekką kulturalną Polaków. Po jego spaleniu założono tu tor wrotkowy, a następnie „Cassino”- najelegantsze kino w Królestwie Polskim.

fotokod

9.Grand Hotel
ul. Piotrkowska 72

Jest to jeden z najelegantszych hoteli w mieście działający nieprzerwanie od 1888 roku. Pierwotnie należał do przemysłowca Ludwika Meyera, który na cele noclegowe zaadoptował gmach dawnej fabryki. W wyniku generalnej przebudowy przeprowadzonej w latach 1912-1913 według projektu Dawida Lande budowli nadano neorenesansową fasadę. Za budynkiem znajdował się ogród z altaną i sceną muzyczną, gdzie odbywały się przedstawienia teatralne i koncerty.

fotokod

10.Kamienica „Pod Gutenbergiem”
ul. Piotrkowska 86 

Obiekt jest przykładem eklektycznej architektury wielkomiejskiej o cechach końca XIX stulecia. Wzniesiony został prawdopodobnie według projektu jednego z niemieckich architektów, na co może wskazywać bogata kompozycja elewacji. Szczególnym jej detalem jest usytuowana w niszy wykusza rzeźba przedstawiająca twórcę druku Jana Gutenberga. Od 1897 roku w głębi posesji znajdowała się redakcja i drukarnia pisma - „Lodzer Zeitung,  którego wydawcą  był drukarz i litograf Jan Petersilge.

fotokod

11.Kamienica Alojzego Balle
ul. Piotrkowska 87  

Obiekt wzniesiony w 1892 roku dla współwłaściciela firmy budowlano-projektowej Alojzego Balle jest przykładem eklektycznej kamienicy wielkomiejskiej schyłku XIX stulecia. W 1948 roku urządzono tutaj największy w kraju sklep włókienniczy. Przed posesją usytuowany jest pierwszy pomnik turystycznego szlaku „Łódź Bajkowa”, przedstawiający „Misia Uszatka”.

fotokod

12.Dawny Dom Handlowy Emila Schmechela
ul. Piotrkowska 98

Był to pierwszy liczący się magazyn konfekcyjny w mieście. Budynek wzniesiono w stylu secesyjnym w 1909 roku według projektu Leona Lubotynowicza. Wyróżniały go duże eleganckie przeszklone witryny oraz oryginalna architektura o nurcie modernistycznym. Oferował towary luksusowe. W pierwotnie istniejącym tutaj domu Augusta Potempy mieściła się apteka, a w podwórzu laboratorium wytwarzające leki dla szpitala miejskiego św. Aleksandra.

fotokod

13.Dawny Dom Zgromadzenia Majstrów Tkackich
ul. Piotrkowska 100

Pierwotnie wzniesiono tu parterowy murowany dom kryty dachówką o naczółkowym dachu. Służył jako miejsce zebrań majstrów tkackich, członków najważniejszego w mieście cechu zawodowego. Był tutaj także szynk, kino „Luna” „ogrzewane parą oraz oświetlane elektrycznie” oraz redakcja niemieckiego pisma „Lodzer Rundschau”. Obecną formę budynek otrzymał  w 1911 roku. Wystrój elewacji utrzymany jest w duchu secesji geometrycznej  z elementami neobarokowymi.

fotokod

14.Kamienica rodziny Schichtów
ul. Piotrkowska 128

Wzniesiono ją w 1904 roku dla Alwiny i Gustava Schichtów według projektu Gustawa Landau-Gutentegera. Potężną kamienicę „ubrano” w modny ówcześnie secesyjny kostium (asymetria, kontrastujące tynki, miękkie łuki okien, linie faliste, smukłe, ale zarazem dynamiczne, motywy geometryczne, roślinne i zwierzęce). W kamienicy miał pracownię i mieszkanie jej projektant.

fotokod

15.Kamienica firmy Krusche i Endera
ul. Piotrkowska 143

Kamienica została wystawiona w latach 1898-1899, jako reprezentacyjny gmach przedstawicielstwa największej pabianickiej spółki „Krusche i Ender”, specjalizującej się w produkcji wyrobów bawełnianych. Secesyjna fasada kamienicy pokryta jest polichromią przedstawiającą baśniowe smoki, piękne kwiaty i wijące się łodygi roślin. Autorem projektu był Dawid Lande.

fotokod

16.Dawny Instytut Leczenia Radem
ul. Piotrkowska 175

Instytut ten był pierwszą tego typu placówką na ziemiach polskich. Powstał w 1927 roku z inicjatywy Łódzkiego Towarzystwa Zwalczania Raka. Siedziba mieściła się w oficynie w głębi posesji. Do głównych zadań Instytutu należało prowadzenie badań przesiewowych w celu wykrycia nowotworów, a następnie kierowanie chorych na terapię. W kamienicy mieszkał znany łódzki lekarz Józef Marzyński.

fotokod

17.Dawny „Zajazd Paradyż”
ul. Piotrkowska 175a-177

„Paradyż” był jednym z głównych miejsc rozrywki i wypoczynku łodzian w XIX wieku. Powstał w latach 1827-1829 i zajmował część frontową posesji. 7 sierpnia 1867 roku zmarł w nim Ira Aldridge, światowej sławy murzyński aktor-tragik. Zajazd został wyburzony w 1972 roku  i wzniesiono w tym miejscu obecny budynek mieszkalny.

fotokod

18.Pałac Ewalda Kerna
ul. Piotrkowska 179

Pałac jest przykładem typowej śródmiejskiej rezydencji fabrykanckiej końca XIX wieku. Wzniesiono go w latach 1896-1898 według projektu architekta Franciszka Chełmińskiego dla właściciela fabryki mechanicznych krosien tkackich i odlewni żelaza. Pałac otrzymał fasadę o neorenesansowo-empirowej formie bogatej w detal zdobniczy. Wnętrza posiadają oryginalny eklektyczny wystrój i wyposażenie ze stiukami, boazeriami i dekoracyjnymi piecami kaflowymi.

fotokod

19.Dawny kompleks fabryczny Józefa Johna
ul. Piotrkowska 217-221

Zakłady te, założone w 1866 roku, były największym w mieście producentem maszyn włókienniczych.. Fabryka specjalizowała się także w produkcji przekładni zębatych i ślimakowych, kotłów parowych, pomp, a nawet grzejników. Wykonywała także odlewy żelazne na zamówienie. W 1911 roku odlano tutaj dzwon „Zygmunt” dla łódzkiej świątyni p.w. św. Stanisława Kostki, obecnej archikatedry. 

fotokod

20.Dom Karola Scheiblera
ul. Piotrkowska 263

Był to typowy parterowy dom rękodzielniczy o siedmioosiowej fasadzie oraz wysokim naczółkowym dachu. Powstał w 1838 roku. W 1854 roku zamieszkał tutaj Karol Wilhelm Scheibler, twórca kompleksu rezydencjonalno-mieszkalno–fabrycznego „Księży Młyn”. Po rozebraniu budynku w połowie lat 90. XX wieku wzniesiono obecny obiekt, tak by przypominał architekturą swój pierwowzór.

fotokod

21.Kościół Ewangelicko-Augsburski św. Mateusza
ul. Piotrkowska 283

Świątynia jest obecnie jedynym kościołem luterańskim w mieście. Wzniesiono ją w latach 1909-1928 według projektu Jana Wende i Franciszka Schwechtena. Jest to budowla neoromańska, założona na planie krzyża greckiego, z 80 - metrowej wysokości wieżą, o wyjątkowo bogatym jak na kościół protestancki wnętrzu. Na szczególna uwagę zasługuje ołtarz wykonany z białego marmuru oraz fresk w absydzie o motywach biblijnych.

fotokod

22.Dawny „dworek” Ludwika Geyera
ul. Piotrkowska 286

Dom powstał w 1833 roku dla Ludwika Geyera, jednego z pionierów przemysłu włókienniczego w Łodzi. Pierwotnie był to parterowy dom z czterospadowym dachem oraz ryzalitem z facjatą z balkonem, zwieńczoną trójkątnym szczytem. Ze względu na podobieństwo architektoniczne do wystawnych siedzib szlacheckich nazywany jest często dworkiem. Dzisiejszy wygląd stylowo nawiązujący do klasycyzmu uzyskał w wyniku przebudowy w 1951 roku.

fotokod

23.Kamienica pod Góralem
ul. Piotrkowska 292  

Obiekt wzniesiono według projektu Leona Lubotynowicza w latach 1909-1910 dla Jana Starowicza, dyrektora w Zakładach Przędzalniczych Leonhardt, Woelker i Girbardt.Wystrój elewacji nawiązuje do tzw. „stylu zakopiańskiego”, główny akcent stanowi rzeźba Górala autorstwa Władysława Czaplińskiego umieszczona na osi elewacji frontowej.

fotokod

Zdjęcia: