Warning: is_writable() [function.is-writable]: open_basedir restriction in effect. File(/tmp) is not within the allowed path(s): (/home/apache2/cit.pl/pl.cit.lodz.pl:/usr/local/php/current/) in /home/apache2/cit.pl/pl.cit.lodz.pl/htdocs/lib/vendor/symfony/lib/vendor/swiftmailer/preferences.php on line 15
Centrum Informacji Turystycznej w Łodzi
 
     
Plan Łodzi
Historia Łodzi
Ciekawe strony
Pamiątki i książki
o Łodzi
Galeria
Urząd Miasta Łodzi Łódź Turystyczna
 
 
Powrót do kategorii Miejskie szlaki tematyczne
« Poprzedni obiekt· Następny obiekt »
 
 

"Śladami Juliana Tuwima" Miejski Szlak Tematyczny

Adres:


Łódź

Opis:

Julian Tuwim to jeden z najchętniej czytanych poetów  dwudziestolecia międzywojennego. Niewiele osób wie, że autor słynnej „Lokomotywy”, „Ptasiego radia” czy „Słonia Trąbalskiego” urodził się i spędził swoje dzieciństwo w Łodzi. Na świat przyszedł
13 września 1894 roku w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Ojciec poety był pracownikiem bankowym, matka zaś zajmując się domem przekazywała małemu Julianowi swoją miłość do poezji i języka polskiego. To w Łodzi  zadebiutował w wieku 17 lat  przekładając wiersz Leopolda Staffa na esperanto, a w 1913 roku na łamach Kuriera Warszawskiego – najbardziej poczytnej gazety polskiej - ukazał się wiersz „Prośba”. Następne lata przyniosły kolejne sukcesy. Studia w Warszawie, nowe znajomości i przyjaźnie w kręgu literackim „Skamandrytów” oraz książkowe wydania wierszy rozsławiły młodego poetę. W chwili wybuchu II wojny światowej Julian Tuwim wraz z żoną wyemigrował do Brazylii i Stanów Zjednoczonych,  powrócił do Polski  w 1946 roku. Zmarł nagle w Zakopanem 27 grudnia 1953 roku. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Przedstawiamy miejsca w przestrzeni miasta, które nierozerwalnie łączą się z poetą. Serdecznie zachęcamy do odkrycia Łodzi bliskiej Julianowi Tuwimowi.

 ul. Kilińskiego 46

W skromnym dwupokojowym mieszkanku z kuchnią 13 września 1894 roku przyszedł na świat Julian Tuwim. Dwa lata później Tuwimowie przeprowadzili się do wygodniejszego mieszkania przy Pasażu Szulca (obecnie al. 1 Maja).

al. 1 Maja 5

Od 1896  roku w kamienicy Samuela Filona Cohna, Tuwimowie zajmowali 3 pokojowe mieszkanie na III piętrze prawej oficyny. Tu, 22 sierpnia 1899 roku, urodziła się ukochana siostra poety Irenka.

 ul. Andrzeja Struga 42

Od 1902 roku Tuwimowie zajmowali szczytowe mieszkanie na III piętrze kamienicy.  Mieszkanie 5 pokojowe, zimne i nieprzytulne młody Julian chętnie opuszczał, by spędzić czas  na „podwyrku”
z najserdeczniejszym przyjacielem Maksem.  W swej twórczości wspomina podwórko jako ”zaczarowane”, stanowiące przestrzeń do zabawy w „chowanki”, „klipy”, „gonitwy”. To tutaj młody Tuwim obserwował życie
i zgodne sąsiedztwo Niemców, Rosjan, Żydów  i Polaków. Z adresem tym wiążą się również literackie początki Tuwima i jego zamiłowanie do poezji Staffa. Na budynku umieszczono pamiątkową tablicę poświęconą poecie.

 ul. Narutowicza 56

Rodzina Tuwima zamieszkała pod tym adresem po wybuchu I wojny światowej latem 1914 roku
i przebywała przez kolejne trzy lata.

al. Kościuszki 27 m. 5

Od listopada 1917 roku pod tym adresem zamieszkali rodzice Juliana Tuwima, których młody poeta często odwiedzał przyjeżdżając z Warszawy.

ul. Traugutta 12

Zabytkowa neobarokowa kamienica z  1899 roku  zaprojektowana przez Dawida Lande.
9 sierpnia 1920 roku Julian Tuwim wraz z żoną sprowadzili się tu w obawie przed zajęciem stolicy przez bolszewików, po minięciu zagrożenia wrócili do Warszawy.

ul. Sienkiewicza 46

W budynku tym mieściło się Męskie Gimnazjum Rządowe, do którego uczęszczał Tuwim w latach 1904 – 1914. Szkoła powstała z inicjatywy największego łódzkiego fabrykanta Karola Scheiblera, a projekt architektoniczny przygotował  Hilary Majewski. Budynek na planie wydłużonego prostokąta z ozdobną częścią frontową zwieńczoną dużymi arkadowymi oknami i attyką nawiązuje do założeń renesansowych.

Pisarz lata gimnazjalne wspomina przez pryzmat „nieodwzajemnionej miłości” do matematyki. Ostatecznie, mając w perspektywie egzamin końcowy ze wszystkich przedmiotów, zdecydował się na powtarzanie ostatniej klasy.  Na budynku znajduje się tablica upamiętniająca poetę.

ul. Moniuszki

Niegdyś prywatna ulica należąca do przemysłowca Ludwika Meyera. Zabudowana  kilkoma reprezentacyjnymi willami w stylu neorenesansowym dla zamożnych najemców. Choć luksusowa infrastruktura i prestiżowa lokalizacja nie przyniosły spodziewanych zysków, dawny Pasaż Meyera to arcydzieło architektury XIX wieku projektu Hilarego Majewskiego. Budynek pod numerem 8 był siedzibą Oddziału Azowsko – Dońskiego Banku Handlowego, w którym zatrudniony był ojciec poety – Izydor Tuwim oraz brat matki – Henryk Krukowski.

W pobliżu Hotelu Grand, przy zbiegu ulicy Moniuszki z krótką uliczką Hotelową,  znajduje się popiersie Juliana Tuwima autorstwa Elwiry i Jerzego Mazurczyków. Pomnik odsłonięto
w ósmą rocznicę śmierci poety 27  grudnia 1961 roku dla upamiętnienia jego  twórczości,
w której z sentymentem opisywał swoje ukochane miasto. Autor wystawił bowiem Łodzi poetycki pomnik w postaci wiersza „Łódź” oraz poematu „Kwiaty polskie”.

Pomnik zostanie przeniesiony na Retkinię i stanie w sąsiedztwie Pałacu Młodzieży im. Juliana Tuwima.

ul. Struga 5

Od 1898 roku mieściła się tu pierwsza w Łodzi wypożyczalnia książek, z której często korzystał Julian Tuwim. Właścicielkami były siostry Felicja i Halina Pieńkowskie. W okresie okupacji wypożyczalnia została zamknięta. Działalność wznowiono w 1945 roku. W chwili powtórnego zagrożenia likwidacją w 1950 r. Tuwim interweniował w Wydziale Kultury i Sztuki z pozytywnym skutkiem. Łódzka Wypożyczalnia Książek działała do grudnia 2011 roku.

ul. Kopernika 22

Pierwsza w Polsce lecznica dla zwierząt działająca do dnia dzisiejszego.  Założona przez Alfreda Kwaśniewskiego i Hugona Warrikoffa  w 1890 roku  funkcjonowała pod nazwą „Lecznica dla zwierząt domowych  i wzorowa  kuźnia angielska” . Słynie z posągu konia naturalnych rozmiarów umieszczonego
na szczycie attyki wieńczącej budynek, którego Tuwim uwiecznił  w „Kwiatach polskich”. W 1955 roku Miejska Rada Narodowa w Łodzi uznała „konia metalowego” za obiekt zabytkowy.

Park Helenów,  ul. Północna

Park założony przez  rodzinę Anstadtów w 1881 roku. Niegdyś było to modne i chętnie uczęszczane miejsce, które przynosiło  zyski właścicielom. Wśród dochodowych atrakcji parku były: cukiernia, wieża widokowa, pawilon teatralny, restauracja, tor kolarski, zwierzyniec. Julian Tuwim często odwiedzał 
i wspominał park pisząc o nim „zaczarowany ogród”. Tutaj czytał poezję Staffa podbijając serca dziewcząt.

ul. Piotrkowska 63

Neoklasycystyczna kamienica z 1870 roku. Narożny lokal w tej kamienicy niegdyś zajmowała cukiernia,
w której poeta wydał swe pierwsze zarobione pieniądze.

ul. Piotrkowska 72

Przebudowany w latach 1888-1889 przez architekta miejskiego Hilarego Majewskiego budynek dawnej fabryki włókienniczej E. Haentschla przekształcono w najelegantszy hotel Łodzi. Nadano mu nazwę „Grand”, a pokoje wyposażono w oświetlenie gazowe, nowoczesne urządzenia sanitarne, kawiarnię i restaurację. Poeta był częstym bywalcem hotelowej kawiarni. W ogrodzie działała scena kabaretowa, którą prowadził przyjaciel Tuwima – Konrad Tom. Wynajęty apartament hotelowy na czas uroczystości pogrzebowych matki poety był ostatnim łódzkim adresem Juliana Tuwima.

ul. Piotrkowska 88

W kamienicy tej mieszkał brat matki Tuwima. Z balkonu jego mieszkania Julian przyglądał się wydarzeniom rewolucyjnym w 1905 roku, które opisał w „Kwiatach polskich”.
W podwórku zachowała się kuczka – szałas wykorzystywany podczas żydowskiego święta Sukkot. Jest to obecnie jedna z niewielu zachowanych tego rodzaju pamiątek po społeczności żydowskiej  w Łodzi.

Cmentarz Żydowski, ul. Bracka 40

Cmentarz założony w 1892 roku jest największą nekropolią żydowską w Polsce i jedną
z największych w Europie. Zajmuje obszar ok. 40 ha i szacuje się, że pochowano na niej ok. 200 000 osób. Wśród osób spoczywających na cmentarzu są zasłużeni dla miasta: rabini, fabrykanci, lekarze, działacze społeczni. Tutaj spoczywają również rodzice Juliana Tuwima – Izydor i Adela. Ich nagrobek znajduje się
w lewej kwaterze F.

Muzeum Miasta Łodzi, ul. Ogrodowa 15

Położony przy ulicy Ogrodowej pałac Izraela Poznańskiego w swoich wnętrzach udostępnia pamiątki
po słynnym pisarzu. Ekspozycja, będąca częścią wystawy „Panteon wielkich łodzian”  została zaaranżowana w saloniku bilardowym. Wśród pamiątek można obejrzeć wieczne pióro ze złotą stalówką należące
do Tuwima. Wśród dokumentów znajdują się m.in.: rękopisy, listy, maszynopis „Kwiatów polskich”  
z odręcznymi dopiskami autora. Ekspozycję wzbogacają liczne fotografie Tuwima, udostępnione dzięki uprzejmości Muzeum Literatury w Warszawie.

Hotel Savoy, ul. Traugutta 6

Architektura budynku wzniesionego w latach 1909-11 łączy elementy secesyjne i modernistyczne, nawiązując do panującej wówczas mody. W centralnej części fasady uwagę zwraca secesyjne okrągłe okno obramowane wizerunkami pawi wykutych w metalu. Zabytkowy gmach pełniący swoje funkcje nieprzerwanie od początku XX wieku bardzo szybko stał się przystanią dla łódzkiej cyganerii. Od 1914 roku przy hotelu działał kabaret „Bi-Ba-Bo”, w którym występował Julian Tuwim. Drogę do współpracy z kabaretem utorowali Julianowi przyjaciele: Eliasz From, Konrad Tom oraz Artur Szyk. Po 1945 roku w działającym przy hotelu Klubie Literatów  „Pickwick” spotykali się ludzie polskiej kultury i sztuki, m.in. Konstanty Ildefons Gałczyński, Józef Węgrzyn, Adolf Dymsza oraz reżyser i dyrektor łódzkich scen teatralnch - Leon Schiller.

Ulica Tuwima

Jedna z przecznic ulicy Piotrkowskiej, pierwotnie nosiła nazwę Przejazd i została wytyczona w latach 20. XIX wieku. Podkreślając zasługi poety łodzianie w 1954 roku zmienili jej nazwę na Juliana Tuwima. Jej długość liczy 2,4 km i krzyżuje się z 10  przecznicami. Mieści się przy niej m.in. unikalne w skali kraju Muzeum Animacji Se – ma – for.

Ławeczka Tuwima, ul. Piotrkowska  104

Spiżowy pomnik autorstwa Wojciecha Gryniewicza został odsłonięty 10 kwietnia 1999 roku przed pałacem Juliusza Heinzla.  Przedstawia naturalnej wielkości poetę siedzącego na ławeczce z poematem „Kwiaty polskie” w ręce. Miejsce obok Tuwima jest wolne i każdy przechodzień może się do niego przysiąść. Łodzianie wierzą, że potarcie ręką nosa poety przynosi szczęście i pomyślność, zwłaszcza podczas egzaminów. Pomnik jest częścią  Galerii Wielkich Łodzian – grupy plenerowych pomników  stojących przy  ulicy Piotrkowskiej.

Od kilku lat 13 września w sąsiedztwie pomnika organizowane są  „Urodziny Tuwima”. Happeningi, występy zespołów muzycznych i teatralnych, festiwal piosenek i zabaw literackich, czy konkurs na sobowtóra poety stwarzają okazję do przypomnienia jego twórczości i podkreślenia związków z Łodzią.

 

 

 

 

Zdjęcia:
 
 
     
 
Debug toolbar